BIBLIOTERAPIA

Zestawienie bibliograficzne w wyborze

opracowane na podstawie zbiorów WMBP w Elblągu, Filia w Działdowie

Wydawnictwa zwarte

Biblioteka a niepełnosprawność w rodzinie. Warszawa: Wydaw. SBP, 2003

Materiały z konferencji „Rola biblioteki w edukacji czytelniczej i wychowaniu w rodzinach osób niepełnosprawnych”. W dniach 15-16 września 2002 roku odbyła się konferencja bibliotekarzy poświęcona pracy z osobami niepełnosprawnymi. W programie spotkania uwzględniono zagadnienia związane z rolą książki w życiu osób niewidzących i niedowidzących oraz zaprezentowano zajęcia warsztatowe, które mogą prowadzić bibliotekarze z wybraną grupą osób niepełnosprawnych.

Borecka Irena: Biblioterapia. Teoria i praktyka. Poradnik. Warszawa: Wydaw. SBP, 2001

W książce tej autorka starała się przybliżyć najbardziej znane poglądy na temat biblioterapii, modele postępowania biblioterapeutycznego, scenariusze i teksty terapeutyczne, które mogą być inspiracją zarówno dla bibliotekarzy, terapeutów zajęciowych i nauczycieli. Książka składa się z dwóch części. Pierwsza: „Teoretyczne podstawy biblioterapii” jest wprowadzeniem w zagadnienia metodyczne. Druga: „Biblioterapia w praktyce” zawiera szczegółowy opis kilku wybranych modeli postępowania biblioterapeutycznego i ich zastosowanie. Część tę uzupełniają „Aneksy”, w których zebrano programy i scenariusze do omawianych modeli.

Borecka Irena: Biblioterapia w edukacji czytelniczej i medialnej w szkole podstawowej i gimnazjum: materiały dydaktyczne dla nauczycieli i bibliotekarzy. Wałbrzych: Wydaw. UNUS, 2002

Poradnik opracowany głównie z myślą o kursantach uczestniczących w szkoleniach organizowanych przez Ośrodki Doskonalenia Nauczycieli i Polskie Towarzystwo Biblioterapeutyczne. Będzie on szczególnie przydatny tym, którzy uczestniczą w warsztatach pod hasłem „Biblioterapia w szkołach masowych i specjalnych”. Może on służyć także bibliotekarzom praktykom, którzy realizują programy edukacji czytelniczej i medialnej. Jest tu bowiem nowy zestaw scenariuszy zajęć biblioterapeutycznych tak pomyślanych, aby były one zbieżne z tym programem. Z poradnika mogą także korzystać pedagodzy szkolni i wychowawcy klas, gdyż zawarte tu scenariusze współgrają z uniwersalnym programem wychowawczym szkoły. Opracowanie to składa się z trzech podstawowych części zatytułowanych: „Wstęp do biblioterapii”, „ Biblioterapia w szkole podstawowej” i „ Biblioterapia w gimnazjum”. Dopełniono je rozdziałami poświęconymi stosowaniu dramy w biblioterapii i zajęciom inspirowanym utworem Marii Borowej „Ogrody”, które mogą zainteresować nauczycieli wszystkich typów szkół. Całość uzupełniono obszernymi Dodatkami, w których zamieszczony spisy bibliograficzne książek przydatnych do biblioterapii, narzędzia diagnostyczne oraz scenariusze i konspekty zajęć biblioterapeutycznych, przeznaczonych dla różnego rodzaju odbiorców, np: dzieci niepełnosprawnych, chorych i tych, które mają kłopoty z czytaniem, młodzieży w okresie dojrzewania.

Brett Doris: Bajki, które leczą. Cz. 1. Gdańsk: Gdańskie Wydaw. Psychologiczne, 2003

Nasze maluchy, tak kochane i cudowne, czasem mają problemy, o których trudno im mówić. Jeszcze trudniej wytłumaczyć dziecku, że jego lęki nie łączą się z realnym zagrożeniem, że przedszkole wcale nie musi być koszmarem i zdarzają się w życiu chwile bólu i cierpienia, ale z nimi można sobie poradzić. Kiedy nasze dziecko się boi lub czymś martwi a my nie bardzo wiemy jak mu pomóc, doskonałym środkiem okazuje się specjalnie konstruowane opowiadanie. Doris Brett pokazuje w tej książce w jaki sposób zastosować tę metodę, która nie tylko rozwiązuje problemy dziecka, ale też umacnia więź pomiędzy nim a jego rodzicami . Do nich właściwie adresowana jest ta książka (choć jej lekturę można polecić wszystkim osobom, które pracują z dziećmi).

Brett Doris: Bajki, które leczą. Cz. 2. Gdańsk: Gdańskie Wydaw. Psychologiczne, 2003

Książka ta jest kontynuacją książki „Bajki, które leczą. Cz. 1”. Skierowana jest do rodziców, którzy chcą pomóc swoim dzieciom w rozwiązywaniu nurtujących je problemów. Autorka tworzy opowiadania dotyczące m. in. lęku przed ciemnością, moczenia nocnego, nieśmiałości. Opowiadania te same w sobie stanowią prostą, skuteczną, a co najważniejsze domową technikę terapii dzieci. Terapeutami są w tym wypadku rodzice, którzy mogą nie tylko przeczytać swoim pociechom przykładowe opowiadanie o Ani – mogą na podstawie książki nauczyć się zasad tej techniki, dostosowanie jej do potrzeb własnego dziecka, a wreszcie samodzielnego opowiadania historii.

Fronaszczuk-Truszkowska: Biblioterapia dla klas IV-VI szkoły podstawowej. Gdańsk: Wydaw. Harmonia, 2006

Biblioterapia to leczenie książką, to w zależności od zdefiniowanego problemu – odnajdywanie w literaturze wartości, które pomogą uporządkować rzeczywistość, dostrzec pozytywne aspekty codzienności. Niniejsza publikacja to zbiór scenariuszy zajęć biblioterapeutycznych dla klas IV-VI, przygotowany z myślą o wychowawcach, którym nie są obce problemy młodzieży takie jak: nieumiejętność radzenia sobie ze złością, agresja, niskie poczucie wartości, brak asertywności, używki. Zebrane tu konspekty opracowano między innymi na podstawie fragmentów relacji nastoletniej narkomanki My dzieci z dworca Zoo, fragmentu powieści F. Molarna Chłopcy z Placu Broni, opowiadań terapeutycznych E. Meyer-Glitzy oraz D. Brett.

Kaduson Heidi, Schaeffer Charles: Zabawa w psychoterapii. Gdańsk: Gdańskie Wydaw. Psychologiczne, 2003

Autorzy, doświadczeni terapeuci, prezentują rozmaite sposoby pracy z pacjentem za pomocą zabawy. W każdym z ośmiu rozdziałów opisują odrębną grupę zabaw, podzielonych ze względu na formę i stosowane środki wyrazu. Znajdziemy tu opis technik wykorzystujących dziecięcą fantazję, zajęć opartych na opowiadaniu historyjek, malowaniu, lepieniu z gliny itp. W książce zawarte są nie tylko pomysły na zabawy terapeutyczne ale i zalecenie dotyczące tego, z dziećmi w jakim wieku i z jakimi problemami należy te zabawy stosować, oraz konkretne wskazówki potrzebne do przeprowadzenia opisanej zabawy. Zaletą publikacji jest to, że całą prezentowaną w niej wiedzę praktyczną oparto na solidnych podstawach teoretycznych.

Kaja Barbara: Zarys terapii dziecka: metody psychologicznej i pedagogicznej pomocy wspierającej rozwój dziecka. Bydgoszcz: Wydaw. Akademii Bydgoskiej, 2001

Praca zawiera, obok teoretycznych uwarunkowań terapii dziecka, również przykłady praktyczne, dzięki czemu od kilku lat budzi zainteresowanie wśród czytelników. Jej uniwersalny charakter sprawia, że jest przydatna nie tylko profesjonalistom pracującym na co dzień z dziećmi potrzebującymi pomocy, ale też rodzicom i opiekunom takich dzieci.

Keyserlingk Linde Von: Opowieści dla duszy dziecięcej. Kielce: Wydaw. Jedność, 2000

Bycie dzieckiem wcale nie jest łatwe. A szczególnie trudną sprawą jest zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych pokazywanie sobie samemu i innym uczuć oraz zrozumienie ich. Linde von Keyserlingk pisze dla dzieci takie opowieści, które pomogą im radzić sobie ze swoim strachem, wyrażą ich radość i pozwolą rozpoznać uczucia, które na co dzień być może byłyby niemożliwe do uzewnętrznienia. Jednocześnie rodzice i wychowawcy znajdą tutaj ważne wskazówki, dotyczące czytania opowiadań oraz rozumienia wysyłanych przez dziecko sygnałów. Opowieści Linde von Keyserlingk są bardzo żywe i obrazowe. Napisane z wyczuciem, zaczerpnięte z życia i świata dzieci. Wszystkie z nich dobrze się kończą. Dodają odwagi i pocieszają, zdumiewają i rozśmieszają. Jest to przepiękna książka z opowiadaniami: dla wychowawców, nauczycieli szkoły podstawowej i rodziców – klucz do dziecięcej duszy.

Meyer-Glitz Erika: Kiedy Pani złość przychodzi z wizytą. Terapeutyczne opowiadania dla impulsywnych dzieci. Kielce: Wydaw. Jedność, 2001

Dzieci zachowujące się agresywnie mają często wiele zalet i mocnych stron np: silną wolę, żywy temperament, oryginalność i wrażliwość. Wybuchy złości albo jawny bunt stanowią bezradne próby wyrażania wewnętrznych problemów. Opowiadania zawarte w tej książce pomogą dzieciom przeobrazić agresywne skłonności w cenną energię życiową.

Molicka Maria. Bajkoterapia: o lekach dzieci i nowej metodzie terapii. Poznań: Media Rodzina, 2002

Sukces „Bajek terapeutycznych” utwierdził autorkę w przekonaniu, że preferowana przez nią metoda terapeutyczna znajduje coraz więcej zwolenników. Książka ta ukazuje genezę dziecięcych lęków oraz uczy, jak najefektywniej korzystać z bajkoterapii. W dobie komputerów i telewizji nie sposób dostrzec, jaką szansą jest dla rodziców i terapeutów kontakt z dzieckiem poprzez książkę, która buduje zaufanie, zrozumienie i poczucie bezpieczeństwa.

Tomasik Ewa. Czytelnictwo i biblioterapia w pedagogice specjalnej. Warszawa: Wydawnictwo WSPS, 1994

Książka ta ma na celu zebranie i przedstawienie istniejących w pedagogice specjalnej dokonań zarówno w zakresie czytelnictwa, jak i biblioterapii.

Wydawnictwa ciągłe

1. Aleksandrowicz R.: Potrzeby osób wymagających szczególnej pomocy i możliwości ich realizacji w bibliotece szkolnej // Biblioteka w Szkole. – 2004, nr 5, s.2 – 5
2. Błaszczyk-Smolec A.: Edukacja czytelnicza a biblioterapia // Biblioteka w Szkole. – 2002, nr 6, s.4 – 5
3. Borawska M.: Terapeutyczna rola utworu literackiego i możliwości jej wykorzystania w pracy bibliotekarzy // Biblioteka w Szkole. – 1944, nr 2, s.5 – 9
4. Borecka I.: Bibliotekarz – biblioterapeuta // Poradnik Bibliotekarza. – 1991, nr 6, s.13 – 15
5. Borecka I.: Biblioterapia poglądy, doświadczenia // Poradnik Bibliotekarza. – 1991, nr 1/2, s.10 – 12
6. Borecka I.: Biblioterapia – warto spróbować // Biblioteka w Szkole. – 1998, nr 9, s.11 – 14
7. Borecka I.: Biblioterapia w szkole: czyli o doskonaleniu nauczycieli bibliotekarzy // Biblioteka w Szkole. – 2000, nr 9, s.22 – 23
8. Borecka I.: Elementy biblioterapii w domach dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 1995, nr 9, s.25 – 27
9. Bukowska I.: Czy potrzebne są pracownie biblioterapeutyczne // Poradnik Bibliotekarza. – 1998, nr 6, s.22 – 23
10. Bukowska I.: Pracownie biblioterapeutyczne są potrzebne // Biblioteka w Szkole. – 1998, nr 6, s.22
11. Chmielewska O.: Biblioterapia // Życie Szkoły. – 2005, nr 10, s.29 – 31
12. Chojnacka K.: Biblioterapia w pracy z grupą // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2005, nr 2, s.23 – 26
13. Cichoń-Piasecka M.: Baśnioterapia w rehabilitacji dzieci upośledzonych umysłowo // Szkoła Specjalna. – 2005, nr 1, s.53 – 58
14. Drzewiecki M., Gosiewski J.: Książka wobec dzieci chorych // Poradnik Bibliotekarza. – 1998, nr 1, s.8 – 10
15. Grabowska T.: Biblioterapia programem specjalnej troski rozpoznanie i rozwiązywania problemu wychowawczego ucznia: opis i analiza przypadku ucznia klasy II szkoły podstawowej // Między nami bibliotekarzami. – 2003, nr 2, s.29 – 33
16. Grudniewska E., Kobusińska B.: Terapia z wykorzystaniem baśni // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 10, s.47 – 48
17. Ippoldt L.: Terapeutyczne funkcje literatury dla dzieci // Poradnik Bibliotekarza. – 1998, nr 2, s.1 – 5
18. Ippoldt L.: Wartości terapeutyczne lektur szkolnych // Poradnik Bibliotekarza. – 1994, nr 9, s.1 – 3
19. Jaworzyńska E.: Zrobiłam pierwsze kroki w biblioterapii // Biblioteka w Szkole. – 2001, nr 9, s.20
20. Jak „jeża” pozbawić kolców? Scenariusz zajęć biblioterapeutycznych dla klas III – IV szkoły podstawowej // Biblioteka w Szkole. – 2004, nr 2, s.10 – 11
21. Janeczko-Witkowska K.: Pokonać słabość: konspekt zajęć z biblioterapii // Poradnik Bibliotekarza. – 2005, nr 9, s.39 – 40
22. Jaroszewska A., Mazińska J., Heinrich A.: Niepełnosprawni są wśród nas: scenariusz zajęć biblioterapeutycznych dla uczniów gimnazjum // Biblioteka w Szkole. – 2004, nr 10, s.17
23. Kłosiewicz B.: Biblioteczna przygoda dzieci sprawnych inaczej // Poradnik Bibliotekarza. – 2001, nr 6, s.24 – 26
24. Komysz-Figa D.: Bajka w życiu współczesnego dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 10, s.40 – 41
25. Konieczna E.: Biblioterapia pedagogiczna // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2003, nr 1, s.30 – 33
26. Kruszewski T.: Biblioterapia idee i praktyka // Bibliotekarz. – 2000, nr 3, s.16 – 19
27. Kruszewski T.: Książka jako narzędzie terapeutyczne // Wychowanie Na Co Dzień. – 1999, nr 1/2, s.12 – 13
28. Kruszewski T.: Terapeutyczny charakter materiałów czytelniczych // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2000, nr 1, s.45 – 47
29. Kuśpit M.: Arteterapia // Remedium. – 2003, nr 3, s.6 – 7
30. Kuśpit M.: Opowieści w edukacji i terapii // Remedium. – 2003, nr 11, s.14
31. Labryga S.: Biblioterapia w pracy domu dziecka // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2005, nr 8, s.36 – 37
32. Leśniak A.: Książka to drogowskaz na krętych ścieżkach życia – czyli parę słów o biblioterapii // Poradnik Bibliotekarza. – 2003, nr 6, s.10 – 11
33. Lew D.: Biblioteka – dzieciom specjalnej troski // Poradnik Bibliotekarza. – 2003, nr 2, s.25 – 26
34. Małysiak B.: Biblioterapia w środowisku współuzależnionych // Poradnik Bibliotekarza. – 2003, nr 12, s.23 – 24
35. Milewska I.: Biblioterapia a ergonomia // Poradnik Bibliotekarza. – 2002, nr 10, s.7 – 9
36. Molicka M.: Bajka jako metoda redukcji lęku u dzieci // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2001, nr 1, s.40 – 44
37. Molicka M.: Bajki terapeutyczne // Życie Szkoły. – 2004, nr 2, s.73 – 78
38. Molicka M.: Baśń i bajka w terapii dzieci z zaburzeniami depresyjnymi cz.1 // Remedium. – 2005, nr 2, s.10 – 11
39. Molicka M.: Baśń i bajka w terapii dzieci z zaburzeniami depresyjnymi cz.2 // Remedium. – 2005, nr 4, s.8 – 9
40. Niedzwiecka M.: Biblioterapia jako jedna z metod kształtowania osobowości dziecka z upośledzeniem umysłowym na lekcjach języka polskiego // Szkoła Specjalna. – 2000, nr 4, s.211 – 214
41. Nowaczyk B.: Terapeutyczna rola biblioteki szkolnej // Wychowanie Na Co Dzień. – 2007, nr 3, s.14 – 15
42. Olas A.: Arteterapia inspiracją dla pedagogiki // Szkoła Specjalna. – 2006, nr 4, s.298 – 306
43. Pytka M.: Bajka bajkoterapia, wychowanie… // Opieka, Wychowanie, Terapia. – 2002, nr 4, s.38 – 42
44. Sachalińska E.: Biblioterapia może pomóc: [zestawienie bibliograficzne w wyborze] // Biblioteka w Szkole. – 2002, nr 2, s.27
45. Szlachta W.: Biblioterapia jako forma psychicznego wsparcia // Poradnik Bibliotekarza. – 2002, nr 5, s.13
46. Szulc W.: Bajki nie – bajki i bajkoterapia // Życie Szkoły. – 2006, nr 6, s.5 – 11
47. Szulc W.: Biblioterapia model polski // Bibliotekarz. – 1991, nr 7-8, s.19 – 22
48. Tomasik E.: Zastosowanie biblioterapii w grupie dzieci niewidomych // Bibliotekarz. – 1992, nr 7/8, s. 22 – 24, 29
49. Trella V.: Zastosowanie komputera w biblioterapii // Poradnik Bibliotekarza. – 2005, nr 7/8, s.10 – 12
50. Walaszek D.: Baśnie uczą odpowiedzialności // Wychowanie w Przedszkolu. – 2004, nr 6, s.9 – 13
51. Walczak J.: Prowadzę zajęcia z elementami biblioterapii // Biblioteka w Szkole. – 2004, nr 1, s.9
52. Wioska K.: Bajki pomagają dzieciom i rodzicom // Wychowanie w Przedszkolu. – 2004, nr 2, s.59 – 60
53. Wnęk J.: O bajkoterapii // Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze. – 2004, nr 9, s.56 – 58
54. Wujek M.: Atmosfera cudowności… // Życie Szkoły. – 2003, nr 1, s.42 – 43
55. Zawadzka R.: Zajęcie biblioterapeutyczne: [ opis i analiza przypadku] // Biblioteka w Szkole. – 2002, nr 5, s.16
56. Zych A., Tuk R.: „Książka leczy” – biblioterapeutyczne działanie książki // Poradnik Bibliotekarza. – 2003, nr 6, s.25 – 26

Opracowała: Magdalena Bartołd

WMBP w Elblągu, Filia Działdowo